هنر موسیقی بوسیله خطی به نام "خط موسیقی" ثبت شده است.این خط بر خلاف خط های گوناگون زبان های مختلف دنیا،خوشبختانه خطی بین المللی است.بنا بر این هرگاه مثلا موسیقی ایرانی یا ژاپنی با این خط نوشته شود،موسیقی دانان تمام کشورهای جهان می توانند آنرا بخوانند.

برای همه صداهای موسیقایی از بم ترین تا زیرترین آنها فقط "هفت نام" وجود دارد که با دو نظام "هجایی" و "الفبایی"  نامگذاری  می شوند:

نامگذاری هجایی

Do       Re       Mi       Fa       Sol      La        Si           

 نامگذاری الفبایی

C         D          E        F         G        A         B          

در نظام قدیمی تر "هجایی" ،به جای "دوDo" هجای "اوت "Ut به کار می رفته است.در برخی از روش های نت خوانی جدید نیز هجای "سی" را "تی" می گویند.

ریشه تاریخی نظام های هجایی و الفبایی

نظام هجایی،همان که در کشورهای فرانسه و ایتالیا (ونیز در ایران به پیروی از نظام فرانسوی) معمول است،در قدیم بر اساس تئوری موسیقی قرون وسطایی از شش هجا تشکیل می شده:

ut       re       mi       fa       sol      la    

هجاهای ششگانه را کشیشی موسیقی دان از اهالی فرانسه ومقیم ایتالیا،به نام گوییدو د آرتسوGuido d Arezzo)1050-909) از شعر مناجات گونه ای که آهنگ آنرا احتمالا خود ساخته بود،برگزید و آنرا به خاطر سهولت از بر کردن اصوات موسیقی ودرک زیروبمی شان نسبت به هم،به شاگردان وسرایندگان خویش می آموخت.

در قرن های بعد که نظام شش نتی گسترش یافت و به هفت نت امروزی رسید،هجای "سی" بر آن افزوده شد،ونیز هجای "اوت" که در نت خوانی دشوار بود به هجای "دو" بدل گشت.

در نظام الفبایی به تبعیت از تئوری موسیقی یونان باستان و کوک سازهای آن زمان،نت "لا" مبدا قرار گرفته و نتها بر طبق همان تئوری،با هفت حرف آغازین الفبای لاتین نامگذاری شده اند.وسعت صداهای اصلی موسیقی،یعنی پهنه ای از بم ترین تا زیرترین اصوات،متجاوز از 60 صوت را در بر می گیرد،در حالی که نتها فقط هفت نام دارند.در واقع در این پهنه گسترده،پس از هفتمین نت،نام آنها از آغاز تکرار میشود.به عبارتی دیگر در ادامه پهنه اصوات موسیقی همواره پیش از هر نت "دو" ،نت "سی" ،و پس از هرنت "سی" ،نت "دو" قرار دارد.این تکرار تا پایان یافتن اصوات موسیقی ادامه می یابد.البته بسامد نت های تکرار شونده هر بار دو برابر بسامد نت های همنام پیشین است.به فاصله این دو نت همنام "اکتاو" گفته می شود.

نت ها را از چپ به راست بخوانید،این سمت حرکت را "سمت بالا رونده" یا "جلو رونده" نت ها و حالت بالعکس را سمت "پایین رونده" می گویند،نت ها هرچه به سمت "بالا" یا "جلو" حرکت می کنند،صدایشان زیرتر و هرچه به سمت پایین حرکت کنند صدایشان بم تر میشود.

دو سی لا سل فا می ر   دو   سی   لا   سل   فا   می   ر   دو   سی   لا   س    فا   می   ر    دو 

                                                                             ..............................................  

                                                                                                 (اکتاو)

              .........................................

                            (اکتاو)

* نام نت ها را به ترتیب از چپ به راست،و از راست به چپ،و یک در میان(با نامگذاری هجایی والفبایی) حفظ کنید:

 سی       لا        سل      فا         می         ر           دو 

     C            D         E           F       G           A        B